Βασικοί οικονομικοί δείκτες της περιόδου

Πού βρίσκεται η Ελλάδα σε σχέση με την ΕΕ και τον ΟΟΣΑ;

Η βελτίωση σε σχέση με το 2019 δεν σημαίνει ότι έκλεισε η απόσταση από την Ευρώπη. Οι παρακάτω δείκτες χρησιμοποιούν το τελευταίο διαθέσιμο, συγκρίσιμο έτος για κάθε μέγεθος· δεν αναμειγνύουν τριμηνιαία ελληνικά στοιχεία με ετήσιους ευρωπαϊκούς μέσους.

Η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί αισθητά, αλλά το 2024 η Ελλάδα είχε τη δεύτερη χαμηλότερη απασχόληση ηλικιών 20–64 στην ΕΕ. Το 2025 η ετήσια ανεργία ήταν 8,9% έναντι 6,0% στην ΕΕ, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρισκόταν το 2025 στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ, μαζί με τη Βουλγαρία το χαμηλότερο στην ΕΕ.

Συμπέρασμα της σύγκρισης: η κατεύθυνση αρκετών δεικτών είναι θετική, όμως η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σε απασχόληση, εισόδημα ανά κάτοικο και ανεργία, ενώ διατηρεί το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ΕΕ.

Παράγει περισσότερα η ελληνική οικονομία;

Η οικονομία δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο από τον τουρισμό. Αν η Ελλάδα παράγει και εξάγει περισσότερο, τότε η εικόνα είναι διαφορετική από το απλό επιχείρημα ότι «δεν παράγουμε τίποτα».

Η αύξηση των εξαγωγών αγαθών από περίπου 36,7 δισ. δολάρια το 2019 σε περίπου 52,3 δισ. δολάρια το 2024 δείχνει ισχυρότερη εξωτερική δραστηριότητα. Τα ποσά είναι ονομαστικά, σε τρέχοντα δολάρια, και επομένως επηρεάζονται από τιμές, ισοτιμίες και τη μεγάλη συμμετοχή των πετρελαιοειδών· δεν ισοδυναμούν με αύξηση 42% του όγκου παραγωγής. Παράλληλα, η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε αύξηση του συνολικού δείκτη βιομηχανικής παραγωγής κατά 5,8% τον Δεκέμβριο 2024 σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2023.

Δημιουργήθηκαν περισσότερες θέσεις εργασίας;

Η μείωση της ανεργίας από μόνη της δεν αρκεί. Μπορεί θεωρητικά να οφείλεται σε μείωση του εργατικού δυναμικού ή σε αποχώρηση ανθρώπων από την αναζήτηση εργασίας. Γι’ αυτό έχει σημασία να εξεταστεί και ο αριθμός των απασχολουμένων.

Τι δεν δείχνουν τα στοιχεία: Δεν αποδεικνύουν ότι όλοι οι μισθοί είναι ικανοποιητικοί ή ότι η ποιότητα όλων των θέσεων εργασίας είναι υψηλή.

Πώς κινήθηκε το χρέος σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας;

Το δημόσιο χρέος παραμένει πολύ υψηλό. Η βελτίωση δεν βρίσκεται στο ότι η Ελλάδα έπαψε να έχει πρόβλημα χρέους, αλλά στο ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αποκλιμακώθηκε αισθητά μετά την πανδημία.

Με συνεπή βάση σύγκρισης, το χρέος υποχώρησε από 183,2% του ΑΕΠ το 2019 σε 146,1% το 2025. Το 209,4% του 2020 παρουσιάζεται ως έκτακτη πανδημική κορύφωση και όχι ως αφετηρία της περιόδου. Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι η αποκλιμάκωση συνδέεται με συνδυασμό ανάπτυξης, πρωτογενών πλεονασμάτων και πληθωρισμού.

Τι δείχνει το VAT Gap;

Η φοροδιαφυγή δεν εξαφανίστηκε. Υπάρχει όμως ένας μετρήσιμος δείκτης που δείχνει σημαντική βελτίωση: το κενό ΦΠΑ, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στον ΦΠΑ που θα έπρεπε να εισπράττεται και σε αυτόν που τελικά εισπράττεται.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει μείωση του ελληνικού VAT compliance gap από 24,0% το 2019 σε 11,4% το 2023. Ο μέσος όρος της ΕΕ το 2023 ήταν 9,5%: η απόσταση περιορίστηκε σημαντικά, αλλά δεν μηδενίστηκε. Η μείωση στην Ελλάδα συνέπεσε με την επέκταση ηλεκτρονικών συναλλαγών, myDATA, διασύνδεση ταμειακών, POS και ενισχυμένων ελέγχων· ο δείκτης μόνος του δεν απομονώνει την επίδραση κάθε μέτρου.

Τι σημαίνει η επενδυτική βαθμίδα;

Η επενδυτική βαθμίδα δεν είναι πολιτικό βραβείο. Είναι ένδειξη ότι οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης θεωρούν τη χώρα λιγότερο επικίνδυνη ως δανειολήπτη. Η Ελλάδα την είχε χάσει κατά την κρίση χρέους και την ανέκτησε από μεγάλους οίκους από το 2023 και μετά.

Έγινε η χώρα πιο ελκυστική για κεφάλαια;

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις αυξήθηκαν αισθητά μετά την κρίση και έφτασαν σε υψηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια. Το U.S. State Department, επικαλούμενο UNCTAD, αναφέρει ότι οι ροές FDI προς την Ελλάδα έφτασαν τα 7,6 δισ. δολάρια το 2022, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.

Οι επενδύσεις δεν είναι όλες ίδιες. Άλλο μια εξαγορά, άλλο ένα νέο εργοστάσιο, άλλο ένα data center, άλλο μια τουριστική επένδυση. Για αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζονται όλες ως παραγωγική μεταμόρφωση. Δείχνουν όμως αν η χώρα θεωρείται πιο ασφαλές και ελκυστικό περιβάλλον για κεφάλαια.

Τι δείχνουν τα ταξιδιωτικά έσοδα;

Ο αριθμός των αφίξεων από μόνος του δεν λέει πολλά. Σημασία έχει η σύγκριση με την τελευταία χρονιά πριν την πανδημία και, κυρίως, τα έσοδα.

Το 2019 τα ταξιδιωτικά έσοδα ήταν 18,179 δισ. ευρώ. Το 2024 έφτασαν τα 21,592 δισ. ευρώ και το 2025 τα 23,627 δισ. ευρώ. Οι εισερχόμενοι ταξιδιώτες αυξήθηκαν από 40,7 εκατομμύρια το 2024 σε 43,3 εκατομμύρια το 2025. Η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε το 2025 αύξηση 9,4% στα έσοδα, 6,4% στις ροές ταξιδιωτών και 2,8% στη μέση δαπάνη ανά ταξίδι.

Τι δεν δείχνουν τα στοιχεία: Δεν αποδεικνύουν ότι πρέπει η Ελλάδα να εξαρτάται περισσότερο από τον τουρισμό, ούτε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα υπερτουρισμού, εποχικότητας ή πίεσης σε υποδομές.

Γιατί έχουν σημασία τα ναυπηγεία;

Τα ναυπηγεία δεν είναι απλώς ένας ακόμη κλάδος. Είναι βαριά παραγωγική δραστηριότητα με τεχνικές ειδικότητες, υπεργολάβους, εξαγωγικό χαρακτήρα και σύνδεση με τη ναυτιλία.

Η επανενεργοποίηση της Σύρου και της Ελευσίνας δείχνει κάτι που συχνά απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση: ότι η χώρα μπορεί να ανακτήσει δραστηριότητες που θεωρούνταν χαμένες. Το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσες εργασίες επισκευής έγιναν σε ένα έτος, αλλά αν δημιουργείται ξανά τεχνογνωσία, σταθερή απασχόληση και βιομηχανικό οικοσύστημα.

Τι δεν δείχνουν τα στοιχεία: Δεν σημαίνουν ότι λύθηκε συνολικά το πρόβλημα της ελληνικής βιομηχανίας. Δείχνουν όμως ότι υπάρχουν συγκεκριμένες εστίες παραγωγικής ανάκαμψης που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη.

Τι δείχνει ο πληθωρισμός όταν συγκριθεί με άλλες χώρες;

Η ακρίβεια ήταν το πιο άμεσο οικονομικό πρόβλημα της περιόδου. Η αύξηση των τιμών σε τρόφιμα, ενέργεια και βασικές δαπάνες μείωσε την αγοραστική δύναμη πολλών νοικοκυριών. Αυτό δεν πρέπει να υποβαθμίζεται.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο πληθωρισμός ήταν κυρίως ελληνικό φαινόμενο ή μέρος μιας διεθνούς κρίσης. Η σύγκριση με χώρες εντός και εκτός ευρώ δείχνει ότι η άνοδος των τιμών ήταν ευρωπαϊκή και διεθνής. Χώρες χωρίς ευρώ, όπως η Πολωνία, η Τσεχία και η Ουγγαρία, δεν απέφυγαν τον υψηλό πληθωρισμό· σε αρκετές περιπτώσεις κινήθηκαν υψηλότερα από την Ελλάδα και την Ευρωζώνη.

Τρόφιμα και προσωπική εμπειρία. Ο γενικός δείκτης πληθωρισμού δεν ταυτίζεται με το προσωπικό «καλάθι» κάθε νοικοκυριού. Ένα νοικοκυριό που δαπανά μεγάλο μέρος του εισοδήματός του σε τρόφιμα, ενοίκιο ή ενέργεια μπορεί να βιώσει πολύ εντονότερη πίεση από αυτή που δείχνει ο μέσος δείκτης.

Τι δεν δείχνουν τα στοιχεία: Δεν αποδεικνύουν ότι η πολιτική αντιμετώπιση της ακρίβειας ήταν επαρκής ή ότι η πίεση στα νοικοκυριά ήταν μικρή. Δείχνουν ότι η σύγκριση πρέπει να γίνει με χώρες που αντιμετώπισαν την ίδια διεθνή κρίση.